David Fagan: ‘Dit is het derde hoofdstuk waar ik op zat te wachten’

In de serieuze poppers wordt het al hun ‘magnus opus’ genoemd, dat derde album van Rats On Rafts, toepasselijk Excerpts From Chapter 3: The Mind Runs A Net Of Rabbit Paths getiteld. David Fagan grinnikt als hij vertelt hoe radio-dj’s struikelen over de naam. „Je hoort even een pauze, dat ze het even moeten lezen. Ik had daar vooraf helemaal niet bij stilgestaan, dat het een lastige naam is om uit te spreken.” En toch is die lange titel raak. De plaat is een weerslag van wat de Rats hebben meegemaakt op weg naar hun derde volwaardige album. En het geeft een hint van de licht lsd-gekleurde sfeer waarin je als luisteraar terecht komt.

Ergens in het proces van het opnemen van de plaat in hun eigen studio, luisterden David Fagan – de zanger en frontman van Rats On Rafts – en gitarist en bandlid sinds de oprichting Arnoud Verheul de mastertapes van hun vorige album Tape Hiss uit 2015 nog eens terug. „Dat hadden we al jaren niet meer gedaan. En Arnoud en ik waren best teleurgesteld over wat we hoorden. Ik mis heel erg de gelaagdheid. Het klinkt best plat.”

Het verschijnen van het derde album van de Rotterdamse formatie wordt door muziekliefhebbers met gejuich ontvangen. Je kunt geen krant of magazine openslaan, of er wordt wel aandacht aan besteed. En de eerste reacties op de plaat zijn ronduit enthousiast. Tape Hiss werd destijds ook al op het schild gehesen. Een plaat waar de band zelf nu kennelijk met gemengde gevoelens op terugkijkt. Het geeft aan dat de Rats opnieuw een reuzenstap in hun ontwikkeling hebben gezet.

Rats On Rafts, met rechts David Fagan Foto’s: Jasmijn Slegh

Met David Fagan praten we over de muzikale invloeden die hebben geholpen in die ontwikkeling. ‘Gelaagdheid’ is een woord dat daarbij veelvuldig valt. Maar wat wordt daar dan precies mee bedoeld? Fagan: „De liedjes op dit album zijn op zich vrij simpel, de arrangementen gelaagd. Die arrangementen zijn bedacht, denkend aan een orkest, maar dan zonder dat we echt een orkest gebruiken. We gebruiken voor partijen in dat arrangement geen strijkers, maar vullen die bijvoorbeeld met gitaar in. Met die gedachte creëren we een eigen wereldje. Een liedje waarin je dat terughoort is het openingsnummer van de plaat, A Trail Of Wind And Fire. We hadden een ambient stuk geschreven dat we Rain noemden, en daar dendert dan een ander liedje doorheen. Dat ambientstukje spelen we wel het hele nummer door. Elke keer als we een ander akkoord of toon aanslaan, dan verandert ook de emotie van dat melodietje. Dat zijn dingen waarin we dit keer meer geïnteresseerd waren.”

Fagan brengt als we elkaar spreken zijn tijd door met het vouwen van de cd-hoezen. Niet alleen de muziek is gelaagd dit keer, dat geldt ook voor de inventieve hoes die de gebruiker aan het werk zet bij het uitpakken van de dubbele bodems.

David Fagan legt uit waarom Song Cycle van Van Dyke Parks zo’n grote invloed heeft op het werk van de Rats

Bij het speuren naar invloeden op het recente werk van Rats On Rafts komt Fagan met een misschien wel verrassende naam op de proppen: de Amerikaanse componist Van Dyke Parks. Hij is vooral bekend om zijn betrokkenheid bij Smile, het in de soep gelopen project van Brain Wilson van The Beach Boys. Fagan ontdekte het album Song Cycle (1968) van Van Dyke Parks, nadat Arnoud Verheul de plaat in handen was gedrukt door Hans Tweedehands, van de fameuze platenwinkel achter Centraal Station in Rotterdam. Fagan vond het bij eerste beluistering wat saai, maar viel er bij nadere beluistering hard voor. „Die plaat heeft mij enorm geraakt. Er staat bijvoorbeeld een liedje op, waarin hij ritmisch, melodieus of met gebruik van telkens andere instrumenten het nummer steeds weer een andere beweging geeft. Niets komt op dezelfde manier terug, en toch weer wel. Voor mij was het een eye-opener dat je zo speels met arrangementen om kunt gaan en een plaat kunt maken. Hoewel je het er misschien niet direct uithaalt is die plaat voor ons een grote invloed.”

David Fagan over The Fall en producent John Leckie

Daarnaast is Fagan fervent fan van The Fall. Met name hun werk met producer John Leckie is volgens Fagan een belangrijke invloed op zijn kijk op muziek. Leckie is volgens de frontman van de Rats verantwoordelijk voor de gelaagdheid en met name de psychedelische elementen die je terughoort in The Fall’s This Nation’s Saving Grace (1985).

Opstapeling
Al die invloeden, gestapeld op jaren van intensief toeren en daarbij kennis maken met bewonderde muzikanten én het reizen naar tal van werelddelen, werden meegenomen naar de eigen studio. Daar mondt die opstapeling van al die indrukken en invloeden uit in het derde hoofdstuk. „Deze plaat was een grote speeltuin voor ons. Je kon er nu al je ideeën in kwijt, en die vielen als vanzelf ineens op hun plaats.”

Er gebeurde dus een klein wonder, daar in die studio. Voor het zelfde geld raakt een band helemaal de weg kwijt in een overvloed aan ervaringen en informatie. Maar mede dankzij de eigen studio waar vrijwel altijd gewerkt kan worden zodra er inspiratie is, vloeide er de nieuwe muziek als het ware vanzelf uit hun handen. In hun ruimte hebben ze de luxe alles analoog op te nemen en te mixen. Na een weekeinde een groot deel van de basistracks er energiek op te hebben genomen, volgden zes maanden experimenteren, verfijnen, uitproberen.

Fagan lacht als zich realiseert dat er een half jaar aan is besteed. „We hebben er echt heel veel tijd ingestopt. Het is zo fijn als je de tijd hebt om in zo’n ruimte bijvoorbeeld met een drumstel te zoeken naar een plek waar je de juiste sound krijgt. Het gaf ook de ruimte om spontane ideeën op te pakken. De mogelijkheid om onmiddellijk iets met een idee te doen, zorgde dat we spontane en directe resultaten kregen. Op dit album is er zo een wisselwerking tussen dingen die vooraf al waren bedacht en uitgewerkt én dingen die on the spot verzonnen zijn.”

Inkijkje
Een plan dat in die studio door de tijd evolueerde was om er een conceptalbum van te maken. Dat idee was er, werd losgelaten omdat het in de uitvoering complex bleek, maar keerde via een achterdeur ietwat aangepast toch weer terug, vertelt Fagan. „Het concept is nu dat we momenten pikken uit ons leven van de afgelopen vijf jaar. Soms verwerkt in fictieve verhalen en soms beschrijft het reële gebeurtenissen. En dat gebundeld in de vorm van een album. Het geeft als het ware een inkijkje in wat we hebben gedaan. Het is wat het is. Het zijn gewoon 13 fragmenten uit die vijf jaar, allemaal kleine gebeurtenissen uit ons leven.”

Voor de bandleden is Excerpts From Chapter 3: The Mind Runs A Net Of Rabbit Paths zodoende een soort dagboek. „Eigenlijk wel. Maar omdat je als luisteraar maar een paar pagina’s te zien krijgt, flarden als het ware, is het niet een heel duidelijk verhaal. Dat vind ik er wel fijn aan. Ik hou er ook van om vage films te kijken, om het maar zo uit te drukken. Films en boeken waarin je niet alle antwoorden krijgt, waar je zelf dingen kunt invullen. De titel van de plaat zegt dus precies wat het is. Het zijn fragmenten uit het derde hoofdstuk van Rats On Rafts.”

Nog een invloedrijke plaat: Microcastle van Deerhunter

Het derde album van de Rats is eigenaardig moeilijk en toegankelijk tegelijk. Toegankelijk dankzij een paar prachtige stormachtige melodieuze stukken die al snel in je hoofd blijven zitten. En een indie-hit als Tokyo Music Experience trekt een luisteraar door het album heen. Fagan daarover: „Ik zou denken dat ons eerste album de meest toegankelijke is, met echt poppy en catchy nummers. Deze heeft meer contrast; wat lichtere maar ook wat donkere momenten. Er was op deze plaat ruimte om dingen echt catchy te maken en daar dingen tegenover te stellen die dat juist helemaal niet zijn. Zo creëren we dat contrast. Ik had toen we het gingen mixen niet het gevoel dat dit een toegankelijke plaat zou worden, maar juist een moeilijke. Ik krijg nu ook wisselende reacties. Er zijn mensen die het een hele heftige plaat vinden.”

Extra dimensie
Fagan is tevreden, concludeert hij samenvattend. „Het eindresultaat voelt goed. Dit is de plaat die we echt moesten maken. En ik ben er persoonlijk heel blij mee. Van de drie platen, dat is natuurlijk ook wel de bedoeling, is dit mijn favoriet. Het is misschien ook wel de moeilijkste, omdat er meer persoonlijke dingen in verwerkt zitten dan in de vorige platen. De tijd zal uitwijzen hoe ik er later op terugkijk, maar op dit moment denk ik dat dit het derde hoofdstuk is waar ik op zat te wachten.”

Tot slot: Fagan vertelt hoe hij The Cure ontdekte en hun ontwikkeling naspeurde.

En over de ontwikkeling van de band: „Ik vind het een fijne gedachte dat je naar je vorige plaat luistert en denkt, dat gaan we nu echt effe anders doen hè. De belangrijkste stap die we met deze plaat hebben gemaakt is de gelaagdheid van de liedjes. Daarmee voegen we een extra dimensie toe aan onze muziek. Alsof het eerst tweedimensionaal en nu driedimensionaal is. Maar ook de manier waarop we bepaalde invloeden naar ons toe hebben getrokken en daar ons eigen ding mee doen, vind ik heel fijn. In de basis blijven wij misschien hetzelfde beestje, maar we ‘eten’ nu iets anders.”

Rijk
Die ontwikkeling gaat door. Ook in tijden van corona. Excerpts From Chapter 3: The Mind Runs A Net Of Rabbit Paths had in het najaar van 2020 uit moeten komen. De release werd uitgesteld tot januari „want slechter kan het dan toch niet worden, dachten we toen”, gniffelt Fagan. Maar geplande shows moeten ook nu nog weer worden uitgesteld. „Nu niet veel toeren betekent dat we meer tijd hebben om te repeteren. Dat is dan weer een voordeel. Ik denk dat je de positieve dingen eruit moet halen. De komende maanden wil ik graag gebruiken om nieuw materiaal verder uit te werken. In de hoop dat we over niet al te lange tijd weer iets kunnen uitgeven. Dat zou leuk zijn. Zeker omdat wij de traditie hebben dat we er best wel lang over doen voor we iets nieuws hebben,” grapt Fagan, die uitlegt dat de band de afgelopen jaren alles behalve stil heeft gezeten. Enkele bandwisselingen, heel veel concerten en een project met De Kift.

„Ik ben er heel erg op gebrand nog enkele jaren door te gaan met muziek maken en te kijken waar het schip strand. Een koophuis, vaste baan en een auto voor de deur: dat soort dingen interesseren mij niet. Het is maar waar je je geluk uit haalt. De ervaringen die ik opdoe met muziek, dat we supports hebben gedaan voor mijn helden zoals Pere Ubu , Echo and the Bunnymen en Ariel Pink, dat we met Franz Ferdinand naar Japan zijn geweest… Dan realiseer ik me dat ik misschien wel arm ben, maar rijk met wat ik heb meegemaakt. Het maken van die albums in combinatie met live optredens, dat is voor mij persoonlijk waarvoor ik leef. En zoiets als zo’n album, daar kijk je de rest van je leven op terug. Dat hebben we dan toch maar mooi geflikt.”

Lees ook de recensie over Excerpts From Chapter 3: The Mind Runs A Net Of Rabbit Paths

2 gedachtes over “David Fagan: ‘Dit is het derde hoofdstuk waar ik op zat te wachten’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s