Arab Strap wordt wakker in een vreemde wereld

„We wilden niet gewoon weer dezelfde plaat maken. Dat heeft geen enkele zin. En we wilden niet klinken zoals we deden in 1996. Dus was het belangrijk voor ons om de nieuwe technieken voor het maken van muziek van nu te omarmen. Én putten uit alles dat we los van elkaar hebben geleerd de afgelopen 15 jaar. Om zodoende een plaat te maken die klinkt alsof die vandaag is gemaakt. Dat geldt ook voor de teksten.”

Door: Wim du Mortier

In de film Goodbye Lenin! wordt een Oost-Duitse vrouw uit een coma wakker. Terwijl zij buiten bewustzijn was viel de muur, keerde het kapitalisme terug. De wereld waarin zij wakker werd, was onherkenbaar veranderd. Als Doornroosje is ook Arab Strap na ruim 15 jaar weer uit een diepe slaap wakker gekust en is er een nieuw album: As Days Get Darker. Ze werden wel wakker in een vreemde wereld. En het was Aiden Moffat en Malcolm Middleton bij de eerste stappen om nieuw werk te maken onmiddellijk duidelijk dat zij met hun tijd wilden meegaan. Geen nostalgie, niet proberen te recreëren wat zij vroeger maakten. „Whats the point in that”, spuugt Moffat uit.

Omdat Arab Strap bij uitstek een band is die de tijd portretteert, moest die nieuwe wereld een plek krijgen in de teksten voor het nieuwe album. Moffat: „De helft van de songs gaan over dingen die zich online afspelen, zaken die 15 jaar geleden nog niet eens bestonden. Daarnaast zijn wijzelf ook veranderd. Ik maak mij niet meer zo zorgen of wat ik doe een mooi beeld van mij schetst. En ik dwing mijzelf niet meer om voortdurend de waarheid te vertellen. Ik geniet nu veel meer van het proces van het schrijven. Ik vind het leuk om met woorden te spelen en ik vertel graag verhalen. Daarom denk ik dat dit een plaat is die ik 15 jaar geleden niet had kunnen maken.”

Seks is nog steeds een voornaam onderwerp in je teksten…
„Ik ben geobsedeerd. Ik kan het niet helpen”, grinnikt Moffat.

In Nederland zeg je als iemand afwijkend gedrag vertoont bij wijze van grap ‘ben je er voor behandeld’?
„Ik ben er door heel veel vrouwen vaak aan behandeld inderdaad.”

Maar de wereld is veranderd. Ben je niet bang dat er nu – in de dagen van Me too – er argwanend op je wordt gelet als je als man over seks schrijft?
Moffat aarzelt en zoekt naar zijn woorden „Nee, ik denk niet.. wat wil ik eigenlijk zeggen… De manier waarop ik in het verleden songs schreef was niet formeel of artistiek, maar erg eerlijk, in gewone bewoordingen. Ik denk niet dat daar iets controversieels in zit. Het belangrijkste voor mij is dat ik nu een dochter heb. En dat ik veel voorzichtiger ben in het denken… Door zelf kinderen te krijgen raak je geïnformeerd.”

Middleton valt Moffat bij en zegt dat er naar zijn mening niets in de teksten staat waar je je oncomfortabel bij zou kunnen voelen. Wel ziet hij dat de teksten anders zijn dan 15 jaar geleden.

Hoe anders?
Moffat: „Het is minder persoonlijk. Het zijn nu meer verhalen dan voorheen. Ik ben niet noodzakelijkerwijs de persoon waarover ik zing. Ik vertel het verhaal, maar ben niet het karakter erin. Niet meer. Dat is het grootste verschil. Het perspectief is veranderd. Maar dat is geen bewuste keuze geweest. Dat is gewoon wat er gebeurt als je ouder wordt. Het wordt steeds moeilijker om over jezelf te schrijven omdat ikzelf steeds vaker alleen maar thuis ben. Ik doe niet zo veel meer. Dus je moet nieuwe manieren proberen te vinden om verhalen te vertellen. Dat is als van nature veranderd door de tijd.”

Arab Strap; Malcolm Middelton (l) en Aiden Moffat anno 2021

Reünie van vrienden
In 2006 ging het duo uit elkaar. Sindsdien zijn ze alles behalve stil blijven zitten. Moffat heeft met anderen muziek gemaakt en Middleton heeft een fors aantal solo-platen op zijn naam staan. De twee vertellen dat hun vriendschap hechter werd, nadat de band stopte. „Omdat de druk wegviel. We zijn elkaar daarna voortdurend blijven opzoeken, gewoon als vrienden. Maar we wonen wel ver uit elkaar (Moffat in Glasgow en Middleton in Fyfe, aan de oostkust van Schotland) dus zagen elkaar nu ook weer niet dagelijks.”

Bij het opheffen van de band spraken zij af een feestje te vieren als zij tien jaar uit elkaar zouden zijn. Bij die gelegenheid in 2016 gaf Arab Strap een paar concerten, gevolgd door een aantal festivals in 2017. „Toen lag de vraag op tafel: laten we het hier bij? En eigenlijk waren we allebei wel benieuwd naar wat er zou gebeuren als we weer muziek zouden gaan maken. Dus leek het zinnig weer wat te gaan doen, op voorwaarde dat het niet verschrikkelijk zou klinken”, vertelt Middleton.

Moest er niet eerst wat oud zeer worden weggeruimd? „We hebben niks opgeruimd maar het afgedekt”, grapt Middleton. Moffat: „Er viel niets op te ruimen want we zijn niet met ruzie uit elkaar gegaan. Het is wel veranderd nu, we zijn meer professioneel. En we vertrouwen elkaar nu veel meer. Toen we jong waren was er nog meer een ego-strijd. Nog steeds is dat er wel hoor, dat heeft elke band, maar we zijn nu meer gefocust aan het werk en ons meer bewust van elkaars waarde.” Middleton: „We zijn ouder en een stuk kalmer. En we hebben in de tussentijd allebei weer andere ervaringen opgedaan. We kunnen dus weer nieuwe dingen inbrengen naast wat we altijd al deden. En het werkt nog steeds.”

Het duo begon na de reünietour met elkaar ideeën toe te sturen en die te bewerken. Middleton: „Al snel bleek dat we nog dingen konden doen die de moeite waard zijn. In 2018 zijn we daarop plannen gaan maken voor het nieuwe album.” Moffat: „Het grappige is dat we nu op afstand van elkaar werkten, maar het proces verder precies hetzelfde is gebleven. Het begint met muziek, meestal een stuk op gitaar, en dan schrijf ik er wat woorden bij en begint het vorm te krijgen. Wat echt is veranderd in de tussentijd is niet alleen de samenleving waarin we leven en werken, maar ook de tools waarmee je muziek maakt.”

Middleton: „We gebruiken nu computers om dingen thuis op te nemen. Iedereen heeft tegenwoordig wel een thuisstudio. Dat scheelt enorm in de tijd die we in een studio moeten doorbrengen. De meeste dingen waarvoor je vroeger naar een studio moest, kunnen we nu zelf.” Moffat: „Drummachines. Ik heb nog een hele stapel liggen, want ik verzamelde ze (lees ook het kader onder het interview over de Electro-Harmonix DRM 15, red.). Nu heb je gewoon een programma met alle sounds die je je maar kunt voorstellen. En alles is veel goedkoper geworden. Synthesizers zijn nu patches die je kunt gebruiken, alles is nu onder handbereik. Vroeger had je veel geld nodig om iets te kunnen doen. Nu is het allemaal bijna gratis.” Middleton grinnikt: „Ja, en krijg je presets met namen als ‘authentiek’ of ‘nostalgie’.” Moffat: „Haha, precies!”

Touren op leeftijd
„Fingers crossed”, zegt Moffat als er wordt gesproken over concerten geven en tourplannen. Lockdowns, Brexit: het zit allemaal niet mee voor een band die net een nieuwe plaat uit heeft gebracht en die wil laten horen aan de fanbase. Maar wil Arab Strap dat nog wel? Het duo wordt een dagje ouder en om nu weer te moeten reizen, slecht eten en weinig slapen om daar diezelfde mensen als vroeger – maar nu met ouwe koppen – te treffen in kleine zaaltjes?

Moffat: „Spelen is het leukste van alles. Toen we begonnen wilden we eigenlijk helemaal niet gaan optreden, op geen enkele manier. We werden er een beetje toe gedwongen door onze platenmaatschappij Chemikal underground. Maar ik ben het touren door de jaren heen erg gaan waarderen. Het jaar van de festivals waaronder Primavera in 2017, dat is het beste jaar met optredens in mijn herinnering.” Middleton, met strak gezicht: „We wilden eerst helemaal niet optreden, maar toen bleek dat je gratis bier en een broodje kreeg, zijn we tour na tour gaan organiseren.” Moffat: „En er komen heus ook jongere mensen! De ouderen blijven een beetje achteraan staan; ik sta tegenwoordig ook altijd helemaal achteraan.”

Moffat vervolgt: „We zijn wel wat ouder maar dat is geen beletsel. Want touren met Arab Strap is veel makkelijker dan met andere bands. Ik heb als tourmanager gewerkt toen ik muziek maakte samen met RM Hubbert. Ik was tourmanager, RM de chauffeur. We hadden alleen een klein busje en deden alles zelf. Met Arab Strap is dat heel anders. Letterlijk gaat het zo: ik kom uit bed, ga naar een soundcheck, ga een dutje doen en dan optreden. Dus het is echt heel makkelijk om die concerten te doen. We hebben een heel team dat alles voor ons regelt. Het is bijna een vakantie in vergelijking met het werk dat wij zelf doen voor het maken van een nieuw album.”

Omscholen
Moffat en Middleton kijken er niet alleen vanwege het plezier naar uit dat ze weer kunnen optreden, voor het inkomen is het pure noodzaak. „Optredens vormen het belangrijkste deel van ons inkomen. Het ons daarom op dit moment een uitdaging om rond te komen. We zullen misschien iets aan de plaat verdienen, maar dat duurt een poos voor je daar iets van ziet. We hebben ook een Bandcamp-pagina. Die doet het oké. En we zijn gestart met een webshop. Ik denk dat wij nog geluk hebben omdat we een lange historie hebben en een fanbase. Jongere bands zullen het veel moeilijker hebben.”

Middleton is de moppentrommel van het duo en komt ook nu weer met strak gezicht met een relativerende observatie. „De Britse regering is zo aardig om ons omscholing aan te bieden. Er is een website waar je je gegevens in kunt vullen. Op basis daarvan krijg je dan suggesties waar je geschikt voor bent. Bij mij kwam er uit dat ik een gitarist zou kunnen worden.” Moffat barst in Glasgow in lachen uit. „Ik kreeg wel een goede suggestie. Iets in de literatuur. Ik kon bijvoorbeeld een assistent van een redacteur worden. Of bij een uitgever een proeflezer van boeken. I liked the sound of that.”

De Electro-Harmonix DRM 15

Tijdens ons Zoomgesprek staat Aiden Moffat even op van de stoel achter zijn computer, rommelt wat en steekt een oude drummachine in de lucht. „Kijk, dit is de DRM 15.” Moffat gebruikt de drummachine als illustratie hoezeer de techniek van het muziek maken in 15 jaar tijd – de periode waarin de band niet meer actief was – is veranderd.

Na de beslissing van het duo Aiden Moffat en Malcolm Middelton om samen weer muziek te gaan maken, besloten zij direct gebruik te gaan maken van de nieuwste technieken. Ze wilden in elk geval er niet naar streven om weer te klinken zoals in het verleden. Het moest een plaat worden die klinkt alsof die vandaag is gemaakt.

De Electro-Harmonix DRM 15 is een drummachine die stamt uit 1982. Het produceert een klassiek elektronisch drumgeluid waarin alle instrumenten voorkomen: van kickdrum tot en met de bekkens. Met behulp van draaiknoppen kun je verschillende ritmesoorten kiezen en een enkel instrument in- of juist uitschakelen.

Nadeel van de machine is dat het complete geluid van het hele drumstel met daarin alle afzonderlijke geluiden in één stereo-signaal naar buiten komt. De DRM 15 had dan nog als uitzonderlijke luxe een aparte uitgang voor enkel de kickdrum. Wil je nu in de mix een instrument iets harder zetten of de toon ervan iets aanpassen, je wilt bijvoorbeeld de snaredrum scheller later klinken, dan kan dat niet zonder ook alle andere instrumenten scheller te maken.

Arab Strap gebruikt de DRM 15 op hun nieuwe album As Days Het Darker en hoort ‘m onder andere prominent in het openingsnummer The Turning of Our Bones. Middleton vertelt dat hij het geluid van de originele drummachine had gebruikt in de eerste mix van het nummer. „Toen we er achteraf naar luisterden, vonden we het niet ‘groot’ genoeg klinken. Onze producer Paul Savage klaagde dat hij daar weinig aan kon veranderen omdat hij de aparte sounds niet kan bewerken.” Een korte zoektocht op internet leverde samples op van alle aparte geluiden. Die zijn tegenwoordig bijna voor nop voor alle denkbare instrumenten zoals drummachines te vinden. „We hebben voor de samples moeten kiezen om het beter te laten klinken. Onze producer was erg blij dat hij daar mee kon werken.” Moffat: „Als je meer controle over de sound wilt, dan moet je wel voor de samples kiezen. Dat is een goed voorbeeld van het verschil tussen toen en nu. Destijds hadden we dit niet kunnen doen.”

Aiden Moffat toont zijn Electro-Harmonix DRM 15

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s